دانستني‌هاي حقوقي درباره فيلترينگ
براي پيشگيري از مشکلاتي که اين تخلفات ممکن است ايجاد کند، فيلترينگ و مسدودسازي در مقررات پيش‌بيني شده است. تشخيص موارد فيلترينگ و مسدودسازي بر عهده کارگروه مصاديق محتواي مجرمانه است. هر يک از اعضا اين کارگروه چنانچه با موارد مجرمانه‌اي مواجه شود يا يکي از اين موارد مجرمانه به آنها گزارش شود، به کارگروه گزارش مي‌کنند و کارگروه هم طبق نظر اکثريت اعضا، تصميم مي‌گيرد.
فهرست مصاديق محتواي مجرمانه توسط کارگروه مصاديق محتواي مجرمانه تهيه و منتشر شده است. تمام اين موارد بر روي سايت‌هاي مختلفي از جمله www.samandehi.ir مربوط به ستاد ساماندهي پايگاه‌هاي اينترنتي موجود است و در صورتي که اين فهرست توسط کارگروه تغيير کند، مجددا اعلام مي‌شود. در صورتي که يک پايگاه اينترنتي، دستورالعمل مصاديق محتواي مجرمانه را ناديده بگيرد، فيلتر يا مسدود خواهد شد.
فرق فيلترينگ با مسدودسازي
زماني که سايتي فيلتر مي‌شود، محتواي آن از بين نمي‌رود بلکه دسترسي کاربران به آن ناممکن مي‌شود. بنابراين زماني که با وارد کردن آدرس يک پايگاه اينترنتي با اين پيام روبه‌رو مي‌شويم که دسترسي به اين سايت امکان‌پذير نمي‌باشد، با فيلترينگ روبه‌رو هستيم. در مقابل، مسدودسازي به اين معني است که ارتباط با کل محتوا يک پايگاه اينترنتي توسط سرور مربوط قطع شود و امکان اينکه کسي به آن اطلاعات دسترسي پيدا کند، کلا از بين برود.
فيلترينگ و مسدودسازي، هر دو در قانون جرايم رايانه‌اي پيش‌بيني شده است و مورد استفاده قرار مي‌گيرد. بر همين اساس سرويس‌هاي وبلاگ هم موظف هستند به محض ابلاغ موارد، نسبت به مسدودسازي وبلاگ‌هاي متخلف اقدام کنند و تکليف قانوني دارند که نسبت به مسدودسازي پايگاه‌هايي که از سوي کارگروه به آنها اعلام مي‌شود، مسدودسازي را انجام دهند.
مصاديق محتواي مجرمانه
در فهرست مصاديق محتواي مجرمانه ۴۵ موردي که منجر به فيلترينگ سايت‌ها خواهد شد ذکر شده است که آنها را مي‌توان هشت دسته کلي تقسيم کرد:
– محتوا عليه عفت و اخلاق عمومي
– محتوا عليه مقدسات اسلامي
– محتوا عليه امنيت و آسايش عمومي
– محتوا عليه مقامات و نهادهاي دولتي و عمومي
– محتوايي که براي ارتکاب جرايم رايانه‌اي به کار مي‌رود ( محتوا مرتبط با جرايم رايانه‌اي)
– محتوا مجرمانه مربوط به امور سمعي و بصري و مالکيت معنوي
– محتوايي که تحريک، ترغيب يا دعوت به ارتکاب جرم مي‌کند. (محتواي مرتبط با ساير جرايم)
ذيل هر يک از موارد بالا، رفتارهاي مجرمانه در فضاي مجازي نام برده شده است که وجود يکي از آنها براي فيلتر شدن يک سايت کافي است. مجموع اين رفتارهاي مجرمانه ۴۵ مورد است.
چه سايت‌هايي و چرا فيلتر مي‌شوند؟
انتشار هر نوع داده ممنوع در پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني منجر به ارسال گزارش از طريق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به کارگروه تعيين مصاديق پايگاه‌هاي غيرمجاز اينترنتي (مرکب از وزيران فرهنگ و ارشاد اسلامي، اطلاعات، ارتباطات و فناوري اطلاعات و دادگستري) به منظور مسدودسازي پايگاه اطلاع‌رساني خواهد شد. البته بايد توجه داشت چنانچه مطالب منتشرشده مصداق جرمي باشد، علاوه بر مسدود يا فيلتر شدن سايت، مجرم نيز به مجازات مقرر قانوني محکوم مي‌شود.
پيگيري رفع فيلترينگ
در صورتي كه اداره‌كننده تارنماي(وب‌سايت) فيلتر‌شده درخواست تجديد نظر داشته باشد بايستي ضمن پالايش تارنماي خود از محتواي مجرمانه، نسبت به ثبت تارنما در پايگاه ساماندهي به نشانيwww.samandehi.ir اقدام کند. سپس با ارسال يک ايميل به نشاني shekayat@dci.ir درخواست خود را مبني بر رفع فيلترينگ خطاب به «کارگروه تعيين مصاديق پايگاه‌هاي اينترنتي» اعلام کند و در نهايت شخص مسئول تارنما، ضمن مراجعه به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي محل، فرم درخواست رفع فيلتر خطاب به دبيرخانه كارگروه مصاديق محتواي مجرمانه قانون جرايم رايانه‌اي را پر کند و پس از احراز هويت شخص، اصل فرم پرشده توسط اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي به اين مركز براي اقدامات بعدي ارسال شود.
ممنوعيت آموزش دسترسي غيرمجاز
بند ۵ قسمت (ه) دستورالعمل فهرست مصاديق محتواي مجرمانه مقرر مي‌کند: انتشار فيلترشكن‌ها و آموزش روش‌هاي عبور از سامانه‌هاي فيلترينگ ممنوع است. در تعيين اين ممنوعيت به بند (ج) ماده ۲۵ قانون جرايم رايانه‌اي استناد شده است. ماده ۲۵ مقرر مي‌کند: «هر شخصي كه مرتكب اعمال زير شود، به حبس از ۹۱ روز تا يك سال يا جزاي نقدي از پنج ميليون ريال تا ۲۰ ميليون ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد.« در بند (ج) اين ماده در توضيح ماده ۲۰ گفته شده است: «انتشار يا در دسترس قراردادن محتويات آموزش دسترسي غيرمجاز، شنود غيرمجاز، جاسوسي رايانه‌اي و تخريب و اخلال در داده‌ها يا سيستم‌هاي رايانه‌اي و مخابراتي.»
با استفاده از مقررات فوق مي‌توان گفت، کسي که اقدام به آموزش دسترسي فيلترشکن کند به دليل دسترسي غيرمجاز به مرتکب جرم شده است و مجازات وي حبس از ۹۱ روز تا يك سال يا جزاي نقدي از پنج ميليون ريال تا ۲۰ ميليون ريال يا هر دو مجازات خواهد بود. در تبصره ماده ۲۵ تاکيد شده است: چنانچه مرتكب، اعمال يادشده را حرفه خود قرار داده باشد، به حداكثر هر دو مجازات مقرر در اين ماده محكوم خواهد شد. بنابراين مجازات شديدي در انتظار کساني است که به فروش فيلترشکن به صورت حرفه‌اي اقدام مي‌کنند.
سامانه درخواست فيلتر تارنماهاي متخلف
از طرف کارگروه تشخيص مصاديق مجرمان سايتي با عنوان سامانه درخواست فيلتر تارنماهاي متخلف راه‌اندازي شده است که کاربران اينترنتي که احساس مسئوليت نسبت به هويت فرهنگي و ارزش‌هاي اسلامي دارند مي‌تواند حين گشت‌زني در فضاي مجازي در صورتي که با سايتي مواجه شدند که محتواي نامناسبي دارد آدرس را در اختيار اين سامانه قرار دهند.
در اين سامانه مطرح شده است که کاربراني که قصد اعلام تخلفات تارنماهاي حاوي مصاديق مجرمانه از طريق اين سامانه را دارند، مي‌توانند گزارش‌هاي خود را به يکي از دو روش زير ارسال کنند:
۱ -تکميل فرم گزارش‌هاي مردمي (راهنماي تکميل فرم).
۲ -نصب افزونه گزارشات مردمي در مرورگر فايرفاکس (راهنماي نصب و استفاده افزونه گزارش‌هاي مردمي)
بايد اين نکته را در نظر داشته باشيد که کارگروه تعيين مصاديق محتواي مجرمانه مرجع رسيدگي به شکايات خصوصي از پايگاه‌هاي اينترنتي نيست و کساني که از اقدامات يک پايگاه اينترنتي به لحاظ انتشار تصاوير خصوصي، اهانت، نشر اکاذيب، کلاهبرداري و غيـــره متضرر شده‌اند بايد شکايت کتبي تنظيم و به دادسراي محل اقامت خود مراجعه کنند.
منبع:روزنامه حمایت |۳۰/۲/۱۳۹۳